Een bouwrobot doet vrijwel altijd één afgebakende taak: inspecteren, slopen, boren, metselen, steenstrips lijmen of beton printen. In een fabriek, waar elke dag hetzelfde gebeurt, gaat dat het best. Op de bouwplaats werkt bijna geen robot zelfstandig: een mens meet in, programmeert de taak en houdt toezicht. Robots die zich vrij tussen bouwvakkers bewegen en zelf beslissen wat ze doen, waren volgens ABN AMRO in 2022 nog onveilig en wettelijk niet toegestaan.
Soorten bouwrobots
ABN AMRO verdeelde bouwrobots in een rapport uit 2022 over zeven categorieën. Die indeling laat zien hoe breed het begrip is:
|
Soort robot |
Wat hij doet |
|---|---|
|
Inspectierobots en drones |
Daken, bruggen en bouwplaatsen controleren en de voortgang meten |
|
Slooprobots |
Betonconstructies afbreken en zwaar, gevaarlijk sloopwerk doen |
|
Constructierobots op de bouwplaats |
Meten, metselen, boren, lassen of monteren in een gebouw in aanbouw |
|
Industriële robots in de prefabfabriek |
Steenstrips op gevels lijmen, houtpanelen zagen, isolatie plaatsen |
|
3D-betonprinters |
Bouwonderdelen laag voor laag in beton printen |
|
Exoskeletten |
Het lichaam ondersteunen bij tillen en werk boven het hoofd |
|
Autonoom bouwmaterieel |
Graafmachines en walsen die (deels) zelf rijden en werken |
Volgens dat rapport zou het gebruik van drones en andere inspectierobots het snelst groeien, omdat ze weinig kosten en bij controlewerk direct tijd besparen. Voor 3D-betonprinters, autonoom materieel en constructierobots op de bouwplaats verwachtte de bank een langere aanloop (bron: ABN AMRO, 2022). Robots printen naast beton ook metaal en kunststof. Hoe dat werkt, lees je in het artikel over 3D-printen in de bouwsector.
Robots in de prefabfabriek
De meeste robots in de bouw staan niet op de bouwplaats maar in een fabriek. Daar is de omgeving voorspelbaar en doet de robot dag in dag uit hetzelfde. Een duidelijk voorbeeld is het lijmen van steenstrips op gevelelementen. Bij BAM in Heerhugowaard deden tegelzetters dat met de hand en maakten ze één gevelelement per dag. Met een robot werden dat er twaalf per dag (bron: NOS, 2019).
Zo’n fabriek is alleen rendabel bij een hoge bezetting van de machines. Daarom zijn het vooral grote bouwbedrijven die woningfabrieken met robotlijnen opzetten (bron: ABN AMRO, 2022).
Robots op de bouwplaats
Op de bouwplaats zelf werken robots die één taak heel precies herhalen. Deze voorbeelden uit Nederlandse projecten laten zien hoe dat er nu uitziet:
- Een robotplotter zette bij de Blankenburgverbinding (A24) zelf stuurlijnen uit en boorde gaten. In 2021 boorde zo’n robot bij de Maasdeltatunnel en de Hollandtunnel 280.000 stekken en beugels in de onderwaterbetonvloer (bron: Ballast Nedam, 2022).
- De metselrobot van Ballast Nedam werkt met echt metselwerk, terwijl de meeste robots steenstrips gebruiken. Met een getrainde operator verzet hij volgens het bedrijf evenveel werk als drie metselaars en gebruikt hij 30 tot 50 procent minder mortel (bron: Ballast Nedam, 2022).
- Bij de renovatie van de Van Heemskerckflat in Groningen zaagden robots dagenlang in beton en maakten boorrobots gaten op vooraf bepaalde plekken (bron: Bouwpartners).
Dat laatste project laat ook de grens zien. Eerst maakten robots een exacte tekening en bepaalden ze waar de gaten kwamen. Daarna moest iemand de boorrobot programmeren. Een robot die dat allemaal zelf doet, dus inmeet, bepaalt waar hij boort en daarna boort, zou de volgende stap zijn. Volgens Ate Koster, robotica-expert bij bouwbedrijf Van Wijnen, vraagt de markt nog te weinig om zo’n volledig autonome robot (bron: Bouwpartners, 2025). Daar komt bij dat een bouwplaats, in tegenstelling tot een fabriek, elke dag en op elke locatie anders is (bron: Rockingrobots, 2026).
Ook nieuwere robots zijn nog in de testfase. Bij innovatiehub Building in Groningen lieten studenten een robothond trillingen in woningen meten, waarvoor je normaal een heel huis vol sensoren hangt. Humanoïde robots zijn volgens een onderzoek van vier Nederlandse innovatiehubs nog niet veilig inzetbaar naast mensen op een bouwplaats (bron: Rockingrobots, 2026).
Drempels voor bouwrobots
De techniek is vaak beschikbaar, maar de stap naar dagelijks gebruik blijft lastig. Vier drempels remmen die stap af:
- Kosten: een metselrobot is duur en verdient zich alleen terug bij grote projecten waarin je seriematig bouwt (bron: Bouwpartners).
- Data en software: er zijn geen gedeelde standaarden, dus elke robot krijgt eigen software om de gegevens uit het BIM-model uit te lezen. Volgens ABN AMRO kosten die software en de bijbehorende dienstverlening tot twee keer zoveel als de robot zelf.
- Acceptatie: medewerkers moeten leren werken met een nieuw hulpmiddel. Bouwvakkers die een passief exoskelet droegen, klaagden over rugpijn en droegen het de dag erna niet meer (bron: Rockingrobots, 2026).
- Regelgeving: de huidige veiligheidsregels zijn niet ingericht op robots in een omgeving die niet af te schermen is (bron: Rockingrobots, 2026).
Toch verwachtte ABN AMRO groei. De bank schatte de Nederlandse markt voor bouwrobots en bijbehorende diensten in 2021 op 93 miljoen euro. Voor 2030 rekende ze op 306 miljoen euro, gemiddeld 14,1 procent groei per jaar (bron: ABN AMRO, 2022). Die groei hangt nauw samen met de bredere digitalisering van de bouw: zonder digitale tekeningen en data kan een robot niet aan het werk.
Wanneer een bouwrobot loont
De innovatiehubs uit het onderzoek werkten een eenvoudig afwegingskader uit voor kleinere bouwbedrijven (bron: Rockingrobots, 2026):
- Is de taak gevaarlijk, repetitief of zwaar? Dan is het een goede kandidaat.
- Kun je de omgeving stabiel maken? Een robot werkt alleen betrouwbaar in een gecontroleerde omgeving.
- Komt de taak vaak genoeg voor om de investering terug te verdienen?
Wie nog geen eigen robot wil kopen, kan er een huren of als dienst afnemen, waarbij de leverancier eigenaar blijft en onderhoud en updates verzorgt (bron: ABN AMRO, 2022). Zorg in alle gevallen eerst dat je data en bouwsoftware op orde zijn, want zonder goede gegevens weet een robot niet wat hij moet doen.
